Existentialisme is minder een doctrine dan een groep denkers die een gemeenschappelijke zorg delen: de individuele, concrete, geleefde ervaring van het bestaan. Kierkegaard, Nietzsche, Heidegger, Sartre, de Beauvoir, Camus. Ze waren het over veel dingen oneens, maar ze waren het erover eens dat abstracte systemen iets essentieels missen. Filosofie, zo vonden zij, moet uitgaan van de situatie van de persoon die de vragen stelt.
Sartre gaf de stroming haar beroemdste slogan: existentie gaat vooraf aan essentie. Voor een mes komt essentie eerst. Het ontwerp bepaalt wat het is. Voor een mens bestaat er geen vooraf bepaald ontwerp. We bestaan eerst, en vervolgens definiëren we onszelf door onze keuzes. Die vrijheid is zowel opwindend als angstaanjagend. Sartre noemde het veroordeling. De Beauvoir paste existentialistische ideeën toe op gender, met het argument dat men niet als vrouw geboren wordt, maar er een wordt. Heidegger analyseerde het zijn-naar-de-dood en authenticiteit. Camus verkende het absurde. Het existentialisme beïnvloedde literatuur, psychologie, theologie en politiek. Het blijft een bron van inspiratie voor iedereen die zich afvraagt hoe te leven zonder een vastomlijnd script.
Existentialistische thema's
- Bestaan gaat vooraf aan essentie. We creëren onszelf door middel van handelen.
- Vrijheid en verantwoordelijkheid. Wij zijn verantwoordelijk voor onze keuzes.
- Authenticiteit. Leven in overeenstemming met je eigen mogelijkheden.
- Absurditeit. De spanning tussen het zoeken naar betekenis en een stil universum.
Existentialisme is geen recept voor wanhoop. Het is een oproep om verantwoordelijkheid te nemen voor je leven, zonder garanties.
Comments
No comments yet. Be the first to share a thought.
Leave a comment