De houding die een tekst aanneemt ten opzichte van het onderwerp en het publiek, wordt de toon genoemd. De toon kan serieus, ironisch, speels, afstandelijk, urgent of melancholisch zijn. Hij wordt overgebracht door woordkeuze, zinsbouw, beeldspraak en de algemene houding die de verteller of spreker aanneemt. Twee beschrijvingen van dezelfde gebeurtenis kunnen totaal verschillend aanvoelen vanwege verschillen in toon.

Lezers voelen de toon snel aan, vaak nog voordat ze die kunnen benoemen. Een formele toon schept afstand; een informele toon nodigt uit tot intimiteit. Ironie is gebaseerd op een kloof tussen de letterlijke betekenis van de woorden en de houding die erachter schuilgaat. Inconsistentie in toon kan verwarrend of amusant zijn, afhankelijk van of het opzettelijk is.

Schrijvers beheersen de toon bewust tijdens het reviseren, door te luisteren naar de emotionele en intellectuele nuances van elke passage. In de literatuur is toon een van de belangrijkste middelen waarmee een auteur de leeservaring van de lezer vormgeeft. Het herkennen van de toon is daarom een ​​fundamentele vaardigheid voor aandachtig lezen.