Aanranding en mishandeling zijn twee verschillende misdrijven, hoewel ze vaak samen voorkomen. Aanranding is de dreiging met schadelijk of beledigend fysiek contact. Mishandeling is het daadwerkelijke contact. Het opheffen van een vuist en de belofte iemand te slaan is aanranding. Het daadwerkelijk raken van iemand met de vuist is mishandeling.

Het strafrecht en het burgerlijk recht behandelen deze zaken verschillend. Bij mishandeling kunnen strafbare feiten leiden tot arrestatie, boetes en gevangenisstraf. Bij mishandeling in civiele zin kan een rechtszaak tot schadevergoeding worden aangespannen. Dezelfde handeling kan beide gevolgen hebben. Een vechtpartij in een bar kan bijvoorbeeld leiden tot zowel een strafrechtelijke aanklacht als een schadevergoedingseis.

Belangrijkste onderscheidende kenmerken

• Bij een aanval is de vrees voor dreigend contact nodig, niet angst.
• De batterij vereist fysiek contact, hoe gering ook.
• Instemming is in beide gevallen een verdediging.
• Zelfverdediging kan een anderszins onrechtmatig contact rechtvaardigen.
• Woorden alleen zijn meestal niet voldoende voor een aanval.

Het element van angst bij mishandeling zorgt vaak voor verwarring. Het slachtoffer moet het gevoel hebben dat er fysiek contact op handen is. Als iemand je van achteren aanvalt en je ziet het niet aankomen, is er geen sprake van mishandeling, maar wel van geweldpleging. Als iemand je vanaf de overkant van de straat bedreigt en je niet kan bereiken, is er mogelijk geen sprake van mishandeling omdat de dreiging niet direct is. Deze onderscheidingen zijn belangrijk in de rechtbank, ook al lijken ze in het dagelijks leven misschien technisch.