Een telescoop is een instrument dat licht van verre objecten opvangt en vergroot. Hij doet twee dingen: hij vangt meer licht op dan het menselijk oog kan, en hij maakt het mogelijk om fijnere details waar te nemen. Hoe groter de opening, hoe meer licht er wordt opgevangen en hoe scherper het beeld. Daarom blijven astronomen steeds grotere telescopen bouwen.

Er zijn twee hoofdtypen. Een refractietelescoop gebruikt lenzen om licht te focussen. Een reflectietelescoop gebruikt spiegels. De meeste grote telescopen van tegenwoordig zijn reflectietelescopen, omdat spiegels veel groter kunnen worden gemaakt dan lenzen en geen last hebben van chromatische aberratie. Radiotelescopen gebruiken schotels om radiogolven op te vangen. Röntgentelescopen gebruiken in elkaar geschoven spiegels om hoogenergetische straling te focussen. Elk type is ontworpen voor een andere golflengte.

Telescopen zijn tijdmachines. Als je naar een ster kijkt, zie je hem zoals hij er jaren geleden uitzag. Als je naar een sterrenstelsel kijkt, zie je het zoals het er miljoenen jaren geleden uitzag. Hoe verder de telescoop kan kijken, hoe verder terug in de tijd hij kijkt. De James Webb-ruimtetelescoop ziet sterrenstelsels die slechts een paar honderd miljoen jaar na de oerknal zijn ontstaan.

De telescoop is een van de belangrijkste uitvindingen in de menselijke geschiedenis. Hij veranderde onze positie in het universum en blijft nieuwe wonderen onthullen.