Phân tích nhân tố là một thủ tục thống kê xác định các nhóm mục hoặc biến có liên quan. Nó thu gọn một tập hợp lớn các phép đo thành một số lượng nhỏ hơn các chiều hoặc nhân tố cơ bản.

Trong nghiên cứu về trí thông minh, phân tích nhân tố của nhiều bài kiểm tra trí tuệ khác nhau đã tiết lộ một yếu tố chung, g, giải thích phần lớn sự khác biệt chung, cùng với các yếu tố cụ thể hơn cho khả năng ngôn ngữ, không gian và các khả năng khác. Trong nghiên cứu về tính cách, phương pháp tương tự đã tạo ra mô hình năm yếu tố—sự cởi mở, sự tận tâm, hướng ngoại, dễ chịu và lo âu—bằng cách chỉ ra rằng hàng ngàn tính từ mô tả đặc điểm được nhóm lại thành các chiều rộng này.

Kỹ thuật này xem xét các mô hình tương quan. Các biến có tương quan mạnh với nhau được cho là phản ánh một yếu tố cơ bản chung. Các phương pháp trích xuất và xoay khác nhau có thể cho ra các kết quả hơi khác nhau, vì vậy việc giải thích đòi hỏi cả phán đoán thống kê và hiểu biết lý thuyết. Phân tích nhân tố mang tính khám phá khi cấu trúc chưa được biết và mang tính xác nhận khi một cấu trúc giả thuyết được kiểm tra.

Khi cần đơn giản hóa một lượng lớn các phép đo chồng chéo thành các chiều hướng mạch lạc, phân tích nhân tố là công cụ tiêu chuẩn.