Ngụy biện là lối lập luận khéo léo nhưng sai lầm, được sử dụng để lừa dối. Từ này xuất phát từ các nhà ngụy biện (Sophists), một nhóm giáo viên du hành ở Hy Lạp cổ đại, những người dạy hùng biện và lập luận để kiếm tiền. Họ không nhất thiết là bất trung thực. Họ dạy những kỹ năng hữu ích trong các triều đình và hội nghị. Nhưng Plato miêu tả họ như những kẻ thao túng, quan tâm đến việc thắng tranh luận hơn là sự thật. Nhà ngụy biện nổi tiếng nhất trong các cuộc đối thoại của Plato là Protagoras, người nói rằng con người là thước đo của mọi thứ. Tuyên bố đó có thể được hiểu như một hình thức của chủ nghĩa tương đối. Nó cũng có thể được hiểu như một tuyên bố về nhận thức.

Ngụy biện không chỉ là hiện tượng cổ xưa. Nó xuất hiện bất cứ khi nào ai đó sử dụng ngôn ngữ để thao túng thay vì cung cấp thông tin. Các nhà quảng cáo, chính trị gia và luật sư đều có thể bị buộc tội ngụy biện. Ranh giới giữa hùng biện và ngụy biện không phải lúc nào cũng rõ ràng. Hùng biện nhằm mục đích thuyết phục. Ngụy biện nhằm mục đích lừa dối. Sự khác biệt nằm ở ý định và tính xác thực của những tuyên bố. Tư duy phản biện là liều thuốc giải cho ngụy biện. Nó bao gồm việc yêu cầu bằng chứng, kiểm tra các lỗi logic và cảnh giác với sự thao túng cảm xúc. Các cuộc đối thoại của Plato vẫn được đọc vì chúng làm nổi bật sự khác biệt giữa sự tìm tòi chân thành và sự thao túng khéo léo.

Dấu hiệu của ngụy biện

• Lời kêu gọi cảm xúc.
• Tiền đề sai lầm.
• Sự lập lờ.
• Những luận điểm đánh lạc hướng.

Ngụy biện không giống với chủ nghĩa hoài nghi. Chủ nghĩa hoài nghi nghi ngờ các tuyên bố. Ngụy biện lợi dụng sự nghi ngờ để thuyết phục người khác.