Sofistlik, aldatmak için kullanılan zekice ama yanıltıcı akıl yürütmedir. Kelime, antik Yunanistan'da ücret karşılığında retorik ve tartışma öğreten gezgin öğretmenler grubu olan Sofistlerden gelir. Mutlaka dürüst olmayan kişiler değillerdi. Mahkemelerde ve meclislerde faydalı olan beceriler öğretiyorlardı. Ancak Platon onları, gerçeği önemsemekten çok tartışmayı kazanmayı önemseyen manipülatörler olarak tasvir etti. Platon'un diyaloglarındaki en ünlü Sofist, insanın her şeyin ölçüsü olduğunu söyleyen Protagoras'tır. Bu iddia, bir tür rölativizm olarak okunabilir. Ayrıca algıyla ilgili bir iddia olarak da okunabilir.

Sofizm sadece eski bir olgu değildir. Birisi dili bilgilendirmek yerine manipüle etmek için kullandığında ortaya çıkar. Reklamcılar, politikacılar ve avukatlar sofizmle suçlanabilir. Retorik ve sofizm arasındaki çizgi her zaman net değildir. Retorik ikna etmeyi amaçlar. Sofizm aldatmayı amaçlar. Aradaki fark niyet ve iddiaların doğruluğundadır. Eleştirel düşünme, sofizme karşı panzehirdir. Kanıt istemeyi, mantık hatalarını kontrol etmeyi ve duygusal manipülasyona karşı uyanık olmayı içerir. Platon'un diyalogları, gerçek sorgulama ile zekice manipülasyon arasındaki farkı dramatize ettikleri için hala okunmaktadır.

Safsatanın belirtileri

• Duygusal çağrılar. Korku, öfke veya arzuya hitap etmek.
• Yanlış önermeler. Doğru olmayan iddialardan yola çıkmak.
• Anlam Belirsizliği. Kelimeleri farklı anlamlarda kullanmak.
• Konuyu saptırmak. Alakasız noktalar ortaya atmak.

Sofizm, şüphecilikle aynı şey değildir. Şüphecilik iddialardan şüphe duyar. Sofizm ise ikna edici etki için şüpheyi kullanır.