Ngụy biện là một lỗi lập luận làm suy yếu luận điểm. Nó có thể là ngụy biện hình thức, nghĩa là cấu trúc của lập luận không hợp lệ, hoặc ngụy biện phi hình thức, nghĩa là nội dung hoặc ngữ cảnh làm cho lập luận trở nên sai lệch. Các ngụy biện hình thức bao gồm khẳng định hậu quả và phủ nhận tiền đề. Các ngụy biện phi hình thức bao gồm công kích cá nhân, ngụy biện người rơm, ngụy biện lưỡng nan giả tạo và ngụy biện dựa vào uy quyền. Hiểu biết về các loại ngụy biện giúp bạn nhận ra những lập luận sai lầm và tránh mắc phải chúng.
Các ngụy biện không phải lúc nào cũng dễ nhận thấy. Ngụy biện người rơm xuyên tạc lập trường của đối thủ. Ngụy biện lưỡng nan giả tạo đưa ra hai lựa chọn trong khi thực tế có nhiều lựa chọn hơn. Ngụy biện viện dẫn uy tín trích dẫn ý kiến của một chuyên gia ngoài lĩnh vực của họ. Ngụy biện trượt dốc cho rằng một bước đi chắc chắn dẫn đến thảm họa. Một số ngụy biện có sức thuyết phục vì chúng khai thác các thiên kiến nhận thức. Ngụy biện công kích cá nhân (ad hominem) tạo cảm giác có liên quan mặc dù thực tế không phải vậy. Ngụy biện hùa theo số đông (bandwagon appeal) đánh vào mong muốn được hòa nhập. Tư duy phản biện bao gồm việc học cách nhận ra những kiểu ngụy biện này và đặt câu hỏi liệu lập luận có còn đứng vững khi không có chúng hay không.
Những lỗi ngụy biện thường gặp
- Ad hominem.
- Lập luận ngụy biện.
- Lập luận sai lầm.
- Lý luận dựa vào uy tín.
- Con dốc trơn trượt.
Không phải mọi lập luận sai lầm đều chứa một lỗi ngụy biện cụ thể. Đôi khi, lý lẽ chỉ đơn giản là yếu kém. Ngụy biện là một công cụ để chẩn đoán, chứ không phải là sự thay thế cho khả năng phán đoán.
Comments (2)
Leave a comment