Năm 2002, ba người phụ nữ tên là Sherron Watkins, Cynthia Cooper và Coleen Rowley được tạp chí Time vinh danh là Nhân vật của năm. Họ đã vạch trần gian lận tại Enron, WorldCom và FBI. Họ là những người tố giác. Người tố giác là người báo cáo các hoạt động bất hợp pháp hoặc phi đạo đức bên trong một tổ chức cho chính quyền hoặc công chúng. Hành động này rất rủi ro. Việc trả thù là phổ biến. Những người tố giác đã bị sa thải, giáng chức, đưa vào danh sách đen, và ở một số quốc gia, bị bắt giữ.

Luật pháp bảo vệ người tố giác một cách không đồng đều. Đạo luật Bảo vệ Người tố giác của Mỹ chỉ bảo vệ các nhân viên liên bang. Đạo luật Dodd-Frank thưởng cho người tố giác tài chính bằng một tỷ lệ phần trăm số tiền thu hồi được. Liên minh châu Âu đã thông qua một chỉ thị vào năm 2019 yêu cầu các kênh an toàn để báo cáo. Nhưng sự bảo vệ chỉ hiệu quả khi việc thực thi được thực thi tốt. Nhiều người tố giác vẫn mất việc ngay cả khi họ thắng kiện.

Các vụ án nổi tiếng

• Daniel Ellsberg: Tài liệu Lầu Năm Góc, 1971.
• Jeffrey Wigand: Ngành công nghiệp thuốc lá, 1996.
• Edward Snowden: Hoạt động giám sát của NSA, năm 2013.
• Frances Haugen: Tệp Facebook, 2021.

Những người tố giác không phải lúc nào cũng là anh hùng. Một số người tiết lộ thông tin vì trả thù hoặc lợi ích. Sự khác biệt này rất quan trọng. Nhưng nếu không có họ, nhiều hành vi lạm dụng sẽ vẫn bị che giấu. Cái giá họ phải trả là rất thực tế.