In 2002 werden drie vrouwen, Sherron Watkins, Cynthia Cooper en Coleen Rowley, door Time uitgeroepen tot Personen van het Jaar. Ze hadden fraude aan het licht gebracht bij Enron, WorldCom en de FBI. Ze waren klokkenluiders. Een klokkenluider is iemand die illegale of onethische activiteiten binnen een organisatie meldt aan de autoriteiten of het publiek. Deze actie is riskant. Vergelding is gebruikelijk. Klokkenluiders zijn ontslagen, gedegradeerd, op een zwarte lijst geplaatst en in sommige landen zelfs gearresteerd.

Wetgeving biedt klokkenluiders ongelijke bescherming. De Amerikaanse Whistleblower Protection Act is van toepassing op federale ambtenaren. De Dodd-Frank Act beloont financiële klokkenluiders met een percentage van de teruggevonden gelden. De EU heeft in 2019 een richtlijn aangenomen die veilige meldingskanalen vereist. Maar bescherming is slechts zo goed als handhaving. Veel klokkenluiders verliezen nog steeds hun carrière, zelfs als ze hun zaak winnen.

Beroemde gevallen

• Daniel Ellsberg: Pentagon Papers, 1971.
• Jeffrey Wigand: tabaksindustrie, 1996.
• Edward Snowden: NSA-surveillance, 2013.
• Frances Haugen: Facebook-bestanden, 2021.

Klokaarders zijn niet altijd helden. Sommigen lekken informatie uit wraak of voor eigen gewin. Dat onderscheid is belangrijk. Maar zonder hen zouden veel misstanden verborgen blijven. De prijs die ze betalen is reëel.