Suy nghĩ không phải lúc nào cũng được diễn đạt bằng những câu văn mạch lạc. Dòng ý thức là một kỹ thuật kể chuyện cố gắng thể hiện dòng chảy liên tục, liên tưởng của trải nghiệm tinh thần của nhân vật. Những ấn tượng giác quan, ký ức, những ý tưởng chưa hoàn chỉnh và những sự chuyển hướng chú ý đột ngột được trình bày với sự can thiệp tối thiểu của người kể chuyện. James Joyce, Virginia Woolf và William Faulkner là những nhà văn gắn liền nhất với phương pháp này.

Kỹ thuật này có thể tạo ra những đoạn văn mang tính tức thời và chân thực về mặt tâm lý. Nó cũng có thể thách thức người đọc, những người phải theo dõi những sự thay đổi mà không có những dấu hiệu thông thường của lối kể chuyện truyền thống. Dấu câu có thể được giảm bớt hoặc thay đổi; cú pháp có thể phản ánh những bước nhảy vọt trong tâm trí. Mục tiêu không phải là sự hỗn loạn mà là một loại trật tự khác—trật tự của ý thức trải nghiệm hơn là của một bản tường thuật được trau chuốt.

Dòng ý thức đặc biệt phù hợp để khám phá nội tâm, ký ức và áp lực của hiện tại lên quá khứ. Khi được sử dụng khéo léo, nó mở rộng nguồn lực của văn học hư cấu, cho phép tiếp cận những tầng lớp trải nghiệm mà các phương pháp truyền thống thường bỏ qua. Nó vẫn là một trong những đổi mới quan trọng của văn học hiện đại.