Lợi nhuận gộp được tính bằng cách lấy doanh thu trừ đi chi phí trực tiếp sản xuất hàng hóa hoặc dịch vụ đã bán. Lợi nhuận gộp thường được biểu thị bằng phần trăm doanh thu. Lợi nhuận gộp 40% có nghĩa là cứ mỗi đô la doanh thu, sau khi trừ đi chi phí hàng bán, còn lại 40 xu; phần còn lại phải dùng để trang trải chi phí hoạt động, lãi suất, thuế và lợi nhuận.

Tỷ suất lợi nhuận gộp là một chỉ số quan trọng về khả năng định giá và hiệu quả sản xuất. Tỷ suất lợi nhuận cao cho thấy khách hàng đánh giá cao sản phẩm đến mức sẵn sàng trả giá cao hơn nhiều so với chi phí trực tiếp, hoặc công ty sản xuất hiệu quả. Tỷ suất lợi nhuận thấp có thể báo hiệu sự cạnh tranh gay gắt, chi phí đầu vào cao hoặc các vấn đề về vận hành. Xu hướng tỷ suất lợi nhuận gộp theo thời gian thường cho thấy những thay đổi trong nền kinh tế cơ bản của doanh nghiệp.

Các nhà phân tích so sánh tỷ suất lợi nhuận gộp giữa các công ty trong cùng ngành và so với lịch sử hoạt động của chính công ty đó. Các nhà quản lý sử dụng chỉ số này để đánh giá các dòng sản phẩm, quyết định về giá cả và nỗ lực kiểm soát chi phí. Vì nằm ở vị trí gần đầu báo cáo thu nhập, tỷ suất lợi nhuận gộp là một trong những con số đầu tiên được xem xét khi đánh giá sức khỏe tài chính.