Ulusuna bağlılık ve ulusal çıkarların öncelikli olması gerektiği inancı, milliyetçiliği siyasi bir güç olarak şekillendirir. İmparatorluğa karşı kurtuluş hareketlerini körükleyebileceği gibi, dışlayıcı veya yayılmacı politikaları da yönlendirebilir.

Milliyetçilik, ortak dil, kültür, tarih veya etnik köken etrafında örgütlenir. Sivil versiyonları ortak siyasi değerleri ve kurumları vurgular; etnik versiyonları ise soyu ve kültürel homojenliği öne çıkarır. Her ikisi de devlet kurmaya ilham vermiş ve her ikisi de dışlanmış olarak tanımlananlara karşı ayrımcılığı veya şiddeti meşrulaştırmıştır.

Çağdaş siyasette milliyetçilik, göç, ticaret, egemenlik ve uluslararası kurumlar hakkındaki tartışmalarda ortaya çıkmaktadır. Destekçileri, milliyetçiliğin kendi kaderini tayin hakkını ve kültürel sürekliliği koruduğunu savunurken, eleştirmenler ise yabancı düşmanlığına dönüşebileceği ve ortak sorunlarda işbirliğini baltalayabileceği konusunda uyarıda bulunmaktadır. Milliyetçi duyguların yoğunluğu, ekonomik kaygı, demografik değişim ve elit kesimin yönlendirmeleriyle dalgalanmaktadır.

• Ulusal kimliği ve çıkarları önceliklendirir.
• Vurgu sivil veya etnik olabilir.
• Hem özgürleşmeyi hem de dışlanmayı tetikler.
• Göç, ticaret ve dış politika tartışmalarını şekillendirir.