Lojalność wobec własnego narodu i przekonanie, że interesy narodowe powinny mieć priorytet, kształtują nacjonalizm jako siłę polityczną. Może on napędzać ruchy wyzwoleńcze przeciwko imperium, a także prowadzić do polityki wykluczającej lub ekspansjonistycznej.

Nacjonalizm mobilizuje wokół wspólnego języka, kultury, historii lub przynależności etnicznej. Wersje obywatelskie kładą nacisk na wspólne wartości polityczne i instytucje; wersje etniczne podkreślają pochodzenie i jednorodność kulturową. Oba te podejścia inspirowały budowę państwa i oba uzasadniały dyskryminację lub przemoc wobec osób określanych jako outsiderzy.

We współczesnej polityce nacjonalizm pojawia się w debatach na temat imigracji, handlu, suwerenności i instytucji międzynarodowych. Zwolennicy argumentują, że chroni on samostanowienie i ciągłość kulturową. Krytycy ostrzegają, że może on przerodzić się w ksenofobię i podważyć współpracę w rozwiązywaniu wspólnych problemów. Natężenie nastrojów nacjonalistycznych zmienia się wraz z niepokojami ekonomicznymi, zmianami demograficznymi i sygnałami płynącymi od elit.

• Priorytetem jest tożsamość narodowa i interesy narodowe
• Może mieć akcent obywatelski lub etniczny
• Napędza zarówno wyzwolenie, jak i wykluczenie
• Kształtuje debaty na temat imigracji, handlu i polityki zagranicznej