Kıyas, iki öncül ve bir sonuçtan oluşan tümdengelimli akıl yürütmenin bir biçimidir. Aristoteles, kıyaslamayı mantığın temel birimi olarak geliştirmiştir. En ünlü örnek: Tüm insanlar ölümlüdür. Sokrates bir insandır. Dolayısıyla, Sokrates ölümlüdür. Birinci öncül büyük öncül, ikinci öncül küçük öncül ve üçüncüsü sonuçtur. Önermeler doğruysa ve biçim geçerliyse, sonuç da doğru olmalıdır. Kıyas, argümanların geçerliliğini test etmek için bir araçtır. Biçimi belirleyerek, sonucun doğru olup olmadığını görebilirsiniz.

Aristoteles, şekiller ve kipler olarak adlandırılan çeşitli geçerli kıyaslama biçimleri belirlemiştir. En yaygın olanı, orta terimin büyük ve küçük önermeleri birbirine bağladığı ilk şekildir. Ortaçağ mantıkçıları, öğrencilerin bunları hatırlamasına yardımcı olmak için Barbara ve Celarent gibi anımsatıcı isimler vermişlerdir. Kıyas, iki bin yıldan fazla bir süre mantığın merkezinde yer almıştır. Sadece 19. yüzyılda Frege ve diğerleri daha güçlü mantık sistemleri geliştirmiştir. Ancak kıyaslama, yararlı bir öğretim aracı ve tümdengelimli akıl yürütmenin açık bir örneği olmaya devam etmektedir. Biçim geçerli ve önermeler doğru olduğu sürece, sonuçların önermelerden nasıl kesin olarak çıkarılabileceğini gösterir.

Kıyaslamanın bölümleri

• Temel önerme. Daha geniş ifade.
• Küçük önerme. Daha spesifik ifade.
• Sonuç. Aşağıdaki ifade.
• Ara terim. Önermeleri birbirine bağlayan terim.

Kıyaslama, genel anlamda bir argümanla aynı şey değildir. İki öncül ve bir sonuçtan oluşan, tümdengelimli argümanın özel bir biçimidir.