Geschillen over de betekenis van de wet en de toepassing ervan in specifieke gevallen worden beslecht door de rechterlijke macht. Deze tak van de overheid bestaat uit rechtbanken en de rechters die er werkzaam zijn.

Onafhankelijke rechterlijke machten interpreteren wetten, toetsen de grondwettigheid van wetgeving en uitvoerend handelen, en beschermen individuele rechten. Benoemingsprocedures, bescherming van ambtstermijnen en budgetten beïnvloeden de mate van onafhankelijkheid. In common law-systemen scheppen rechterlijke uitspraken bovendien precedenten die richtinggevend zijn voor toekomstige zaken.

De macht van de rechterlijke macht is aanzienlijk, maar tegelijkertijd beperkt. Rechtbanken beschikken niet over de financiële middelen en de rechterlijke macht; ze zijn voor de handhaving afhankelijk van vrijwillige medewerking en de steun van andere takken van de overheid. Controverses over rechterlijk activisme of terughoudendheid weerspiegelen diepere meningsverschillen over de juiste rol van niet-gekozen rechters in een democratie. Het publieke vertrouwen in de onpartijdigheid van de rechtbanken is een cruciaal goed dat gemakkelijker te verliezen dan te herstellen is.

• De tak van de overheid die de wet interpreteert en toepast.
• Lost geschillen op en beoordeelt overheidsbesluiten.
• Onafhankelijkheid beschermd door institutioneel ontwerp
• Is afhankelijk van medewerking van andere actoren.