Pacjent tworzy swobodne skojarzenia, opowiada sny i stopniowo uświadamia sobie wcześniej nierozpoznane konflikty. Psychoanaliza to podejście terapeutyczne i teoria umysłu opracowana przez Zygmunta Freuda, która kładzie nacisk na procesy nieświadome, wczesne doświadczenia i interpretację wytworów mentalnych.

Klasyczna technika obejmuje częste sesje, korzystanie z kozetki i koncentrację na przeniesieniu – ponownym przeżywaniu dawnych wzorców relacji z analitykiem. Późniejsze osiągnięcia, w tym relacje z obiektem i współczesne podejścia relacyjne, nadal kładą nacisk na nieświadome znaczenie, jednocześnie modyfikując technikę i teorię. Empiryczne poparcie różni się w zależności od konkretnych twierdzeń; niektóre kluczowe idee zostały zrewidowane lub porzucone, podczas gdy kliniczna wartość badania ukrytych wzorców relacji pozostaje znacząca.

Psychoanaliza ukształtowała kulturę XX wieku i nadal wpływa na wiele form psychoterapii głębokiej. Jej trwałym wkładem jest przekonanie, że znaczna część życia psychicznego funkcjonuje poza świadomością i że uświadomienie jej może złagodzić cierpienie.

Przeszłość, o której się nie pamięta, często powtarza się w obecnych związkach.