W republikach głową państwa jest często prezydent. Urząd ten może mieć charakter głównie ceremonialny lub, w systemach prezydenckich, być centralnym organem wykonawczym wybieranym niezależnie od legislatury.

Do uprawnień prezydenta zazwyczaj należy dowodzenie siłami zbrojnymi, prowadzenie polityki zagranicznej, mianowanie wysokich rangą urzędników oraz podpisywanie lub weta ustaw. Długość i limity kadencji są zróżnicowane. Wybory bezpośrednie dają prezydentom osobisty mandat; wybory pośrednie, za pośrednictwem kolegium elektorów lub parlamentu, zmieniają relacje z wyborcami i partiami politycznymi.

Koncentracja widoczności i autorytetu w rękach jednej osoby stwarza zarówno zdecydowane przywództwo, jak i ryzyko personalizacji. Relacje z legislaturą mogą być kooperatywne lub antagonistyczne, w zależności od kontroli partyjnej i zasad instytucjonalnych. Impeachment lub podobne procedury stanowią ostateczną metodę kontroli nadużyć prezydenta.

Formalne uprawnienia prezydenta stanowią jedynie część historii; w jakim stopniu zostaną one wykorzystane, decydują umiejętności i okoliczności.