Wolność to zdolność do działania bez zewnętrznych ograniczeń. Jest to jedno z najbardziej kontrowersyjnych pojęć w filozofii. Isaiah Berlin wyróżnił wolność negatywną, czyli wolność od przeszkód, oraz wolność pozytywną, czyli wolność do realizacji własnego potencjału. Wolność negatywna to brak przeszkód. Wolność pozytywna to panowanie nad sobą i samorealizacja. Obie te rzeczy są ważne i mogą być ze sobą sprzeczne. Państwo, które usuwa przeszkody, może również narzucić własną wizję tego, kim powinieneś się stać.

Filozofowie debatowali nad tym, czy wolność jest zgodna z determinizmem, czy wymaga warunków materialnych i czy ma charakter indywidualny, czy zbiorowy. Locke argumentował, że wolność jest prawem naturalnym, ograniczonym prawami innych. Rousseau argumentował, że prawdziwa wolność to posłuszeństwo prawu, które sami sobie nadajemy. Hegel postrzegał wolność jako cel historii, realizowany w życiu etycznym. Marks argumentował, że wolność wymaga emancypacji ekonomicznej, a nie tylko praw politycznych. Egzystencjaliści kładli nacisk na wolność osobistą i odpowiedzialność. Feministki i teoretycy krytyczni pokazali, jak wolność jest kształtowana przez płeć, rasę i klasę. Wolność nie jest jednością. To rodzina idei, z których każda ma swoją własną historię i politykę.

Rodzaje wolności

• Negatywne. Wolność od zakłóceń.
• Pozytywne. Wolność realizowania swojego potencjału.
• Polityczne. Wolność uczestniczenia w rządzeniu.
• Ekonomiczny. Wolność od niedostatku i wyzysku.

Wolność jest często nazywana prawem. Ale jest też warunkiem, a warunki mogą być nierówne.