Kiedy system finansowy kraju zaczyna się chwiać, wszystkie oczy zwrócone są na jedną instytucję. Bank centralny zarządza podażą pieniądza w kraju, ustala stopy procentowe i działa jako pożyczkodawca ostatniej szansy, gdy banki popadają w kłopoty. Rezerwa Federalna w Stanach Zjednoczonych, Europejski Bank Centralny i Bank Japonii są tego najlepszymi przykładami.

Ich zadaniem jest balansowanie. Zbyt szybkie podnoszenie stóp procentowych hamuje wzrost gospodarczy. Zbyt agresywne ich obniżanie grozi inflacją. Bankierzy centralni latami analizują dane, a mimo to czasami popełniają błędy. W latach 70. inflacja w wielu krajach osiągnęła dwucyfrowy poziom, ponieważ banki centralne zbyt luźno gospodarowały pieniędzmi. Kryzys z 2008 roku zmusił ich do wynalezienia nowych narzędzi, gdy standardowe obniżki stóp procentowych osiągnęły poziom zerowy.

Większość banków centralnych jest niezależna od wybieralnych urzędników, przynajmniej w teorii. Chodzi o to, aby uniemożliwić politykom dodrukowywanie pieniędzy w celu finansowania wydatków publicznych. W praktyce niezależność bywa różna. Niektóre rządy wywierają presję na swoje banki centralne otwarcie. Inne robią to poprzez potajemne nominacje.

Funkcje podstawowe

• Ustalanie krótkoterminowych stóp procentowych
• Kontrola podaży pieniądza
• Nadzór nad bankami komercyjnymi
• Pełnienie funkcji pożyczkodawcy ostatniej instancji
• Zarządzanie rezerwami walutowymi