Wyrwanie zwornika z łuku zawali całą konstrukcję. Ta sama logika obowiązuje w ekologii. Gatunek zwornika ma nieproporcjonalnie duży wpływ na ekosystem w stosunku do swojej liczebności. Robert Paine ukuł ten termin w 1969 roku po badaniach rozgwiazd na wybrzeżu Pacyfiku. Kiedy usunął drapieżne rozgwiazdy Pisaster z poletków doświadczalnych, małże zajęły skałę, wypierając pąkle, glony i inne gatunki. Rozgwiazda nie była najliczniejszym organizmem. To ona podtrzymywała system.

Gatunki kluczowe występują w różnych formach. Drapieżniki regulują populacje roślinożerców, co chroni roślinność. Wilki w Yellowstone zmieniły zachowanie łosi i umożliwiły odrodzenie się wierzb i osik. Inżynierowie ekosystemów, tacy jak bobry i pieski preriowe, fizycznie modyfikują krajobraz i tworzą siedliska dla innych. Mutualiści, tacy jak figowce, które stanowią pożywienie dla dziesiątek gatunków zwierząt, odgrywają inną rolę kluczową. Usunięcie ich powoduje kaskadę skutków w sieci pokarmowej.

Przykłady

• Wydry morskie: kontrolują populację jeżowców, chronią lasy wodorostów.
• Wilki: regulują populację łosi i jeleni.
• Bobry: tworzą mokradła, które są siedliskiem wielu gatunków.
• Drzewa figowe: dostarczają zwierzętom owoców przez cały rok.

Gatunki kluczowe nie zawsze są najbardziej charyzmatyczne ani najliczniejsze. Czasami najcichszy organizm to ten, od którego zależy wszystko inne.