Relacyjna baza danych organizuje dane w tabelach z wierszami i kolumnami. Każda tabela reprezentuje jednostkę: klientów, zamówienia, produkty. Każdy wiersz to rekord. Każda kolumna to pole. Relacje między tabelami są definiowane przez klucze. Klucz obcy w jednej tabeli wskazuje na klucz podstawowy w innej tabeli. Struktura jest definiowana przez schemat. Baza danych wymusza schemat, odrzucając dane, które do niego nie pasują. To wymuszanie zapewnia spójność danych.

Model relacyjny został zaproponowany przez Edgara Codda w 1970 roku. Zastąpił on wcześniejsze modele hierarchiczne i sieciowe, ponieważ był prostszy i bardziej elastyczny. SQL stał się standardowym językiem zapytań. Dekady później relacyjne bazy danych nadal obsługują większość światowych systemów transakcyjnych. Są niezawodne, dobrze zrozumiałe i zgodne z ACID. Atomowość, spójność, izolacja i trwałość gwarantują, że transakcje albo zakończą się w pełni, albo wcale. Ta gwarancja ma znaczenie dla bankowości, inwentaryzacji i każdego systemu, w którym częściowe aktualizacje powodują problemy. Relacyjne bazy danych skalują się pionowo, dodając więcej mocy do pojedynczego serwera. Skalują się poziomo za pomocą shardingu, ale to dodaje złożoności. Bazy danych NoSQL radzą sobie ze skalowaniem poziomym w bardziej naturalny sposób, dlatego zyskały popularność w aplikacjach o skali internetowej. Relacyjne bazy danych pozostają domyślnym rozwiązaniem dla aplikacji wymagających silnej spójności i złożonych zapytań. Technologia jest dojrzała. Kompromisy są dobrze zrozumiane.

Charakterystyka relacyjnej bazy danych

• Tabele — dane uporządkowane według encji
• Wiersze i kolumny — rekordy i pola
• Klucze — klucze podstawowe i obce definiują relacje
• SQL — standardowy język zapytań
• ACID — gwarancje transakcyjne

Relacyjna baza danych to zbiór tabel z regułami. Reguły zapewniają spójność danych, a tabele ich organizację.