Bank centralny zarządza walutą i polityką pieniężną danego kraju. Kontroluje podaż pieniądza, ustala stopy procentowe i działa jako pożyczkodawca ostatniej instancji dla banków komercyjnych. Nie służy jednostkom, lecz systemowi bankowemu i gospodarce jako całości. Rezerwa Federalna, Europejski Bank Centralny, Bank Anglii i Bank Japonii to najpotężniejsze banki centralne na świecie.

Bank centralny dysponuje kilkoma narzędziami. Ustala stopę procentową, która wpływa na koszty kredytów w całej gospodarce. Kupuje i sprzedaje rządowe papiery wartościowe, aby wstrzyknąć lub uszczuplić płynność. Ustala wymogi rezerwowe dla banków. W sytuacjach kryzysowych udziela pożyczek bankom, które nie mogą znaleźć finansowania z innych źródeł. Podczas kryzysu w 2008 roku i pandemii w 2020 roku banki centralne wykorzystały te narzędzia na niespotykaną dotąd skalę, kupując obligacje o wartości bilionów dolarów, aby utrzymać przepływ kredytów.

Banki centralne nadzorują również banki i monitorują stabilność finansową. Wykrywają bańki spekulacyjne, nadmierną dźwignię finansową i ryzyko systemowe. Publikują analizy i komunikują się z opinią publiczną poprzez przemówienia i oświadczenia. Ich słowa poruszają rynki. Jedno zdanie prezesa Rezerwy Federalnej może spowodować wzrost lub spadek cen akcji.

Niezależność jest podstawową zasadą. Banki centralne powinny podejmować decyzje w oparciu o dane ekonomiczne, a nie presję polityczną. Ta niezależność nie jest absolutna. Kongres może zmienić mandat Rezerwy Federalnej. Jednak w większości krajów banki centralne działają z dużą autonomią, ponieważ politycy mają w zwyczaju ingerować w politykę pieniężną dla krótkoterminowych korzyści.