Een autoritaire nationalistische ideologie die de staat of het ras verheerlijkt, oppositie onderdrukt en de samenleving mobiliseert door middel van massale organisatie en propaganda, staat bekend als fascisme. Het ontstond in het begin van de twintigste eeuw in Europa en wordt het meest geassocieerd met Mussolini's Italië en, in een geracialiseerde vorm, Hitlers Duitsland.

Fascistische bewegingen verwierpen zowel de liberale democratie als het marxistisch socialisme. Ze legden de nadruk op hiërarchie, strijd en het leiderschapsprincipe. Eenmaal aan de macht ontmantelden ze onafhankelijke instellingen, controleerden ze cultuur en onderwijs en voerden ze een agressief buitenlands beleid. De menselijke tol van fascistische regimes, met name de nazi-variant, blijft een centrale waarschuwing in het politieke geheugen.

Wetenschappers discussiëren over de precieze grenzen van de term en de toepasbaarheid ervan op latere bewegingen. Kernkenmerken zijn onder meer ultranationalisme, minachting voor democratisch pluralisme en de versmelting van staats- en partijmacht. Inzicht in het fascisme blijft belangrijk om autoritaire patronen te herkennen die soortgelijke thema's in nieuwe contexten herhalen.

De nederlaag van de Asmogendheden in 1945 bracht het fascisme als regeringsmodel in diskrediet, maar de ideologische fragmenten ervan duiken periodiek weer op.