Omzet min kosten. Dat is de eenvoudige definitie van winst, en het is de kern van elk bedrijf. Winst is niet alleen een beloning voor de eigenaar. Het is een signaal dat middelen goed worden gebruikt. Bedrijven die winst maken, trekken investeringen aan en groeien. Bedrijven die verlies lijden, krimpen of verdwijnen. Dit proces, door Joseph Schumpeter 'creatieve destructie' genoemd, is de drijvende kracht achter economische vooruitgang.

Accountants en economen meten winst op verschillende manieren. Bij de boekhoudkundige winst worden expliciete kosten afgetrokken: lonen, huur, materialen. Bij de economische winst worden ook impliciete kosten afgetrokken, zoals het salaris dat een eigenaar elders had kunnen verdienen of het rendement dat op het geïnvesteerde kapitaal had kunnen worden behaald. Een bedrijf kan een boekhoudkundige winst laten zien, terwijl de economische winst nul is. Dit betekent dat de eigenaar beter af zou zijn met iets anders.

Niet alle winst is gelijk. Monopoliewinst komt voort uit marktmacht en kan langdurig zijn. Concurrentiewinst is doorgaans van tijdelijke aard, omdat concurrenten toetreden en de prijzen drukken. Ondernemerswinst beloont innovatie en het nemen van risico's. Het woord zelf heeft in sommige debatten een morele lading. Critici noemen het uitbuiting. Verdedigers noemen het de drijfveer die ervoor zorgt dat alles werkt. Beide kanten hebben een punt, en het debat is zo oud als de economie zelf.

Winstconcepten

• Boekhoudkundige winst: omzet minus expliciete kosten
• Economische winst: omzet minus alle kosten, expliciet en impliciet.
• Normale winst: nul economische winst, het minimum om te kunnen blijven bestaan.
• Monopoliewinst: bovennormale winst als gevolg van marktmacht.