Een gedragsaanpassing is een actie of gedrag dat een organisme helpt te overleven. Migratie, winterslaap, nachtelijk foerageren en baltsgedrag zijn allemaal gedragsaanpassingen. Het zijn geen fysieke kenmerken, maar dingen die het organisme doet.

Gedragsaanpassingen zijn vaak reacties op uitdagingen vanuit de omgeving. Vogels trekken in de winter naar het zuiden om voedsel en warmere temperaturen te vinden. Beren houden een winterslaap om energie te besparen wanneer voedsel schaars is. Woestijndieren zijn nachtactief om de hitte van de dag te vermijden. Dit gedrag is instinctief of aangeleerd. Het vergroot de overlevings- en voortplantingskansen van het organisme.

Voorbeelden van gedragsaanpassingen

• Migratie: seizoensgebonden verplaatsingen om voedselbronnen te vinden.
• Winterslaap: verlaagd metabolisme gedurende de winter.
• Nachtelijk gedrag: actief 's nachts om hitte of roofdieren te vermijden.
• Baltsgedrag: het aantrekken van partners.
• Sociaal gedrag: leven in groepen ter bescherming.

Gedragsaanpassingen kunnen aangeboren of aangeleerd zijn. Aangeboren gedrag is vastgelegd in de genen. Een pasgeboren zeeschildpad kruipt naar de oceaan zonder dat hem dat is aangeleerd. Aangeleerd gedrag wordt verworven door ervaring. Een kraai leert noten op de weg te laten vallen zodat auto's ze kunnen kraken. Beide typen gedrag helpen het organisme te overleven. Gedragsaanpassingen werken samen met structurele aanpassingen. De vleugels van een vogel zijn een structurele aanpassing om te kunnen vliegen. Migratie is een gedragsaanpassing waarbij die vleugels worden gebruikt. De twee vullen elkaar aan. Gedragsaanpassingen zijn flexibel. Ze kunnen sneller veranderen dan fysieke eigenschappen. Die flexibiliteit helpt organismen te reageren op snelle veranderingen in het milieu. Maar gedrag alleen kan niet elk probleem oplossen. Een soort die zich niet gedragsmatig of structureel kan aanpassen, sterft uit. Gedragsaanpassing is een van de instrumenten om te overleven.