Thuyết vật tổ là một hệ thống tín ngưỡng liên kết một nhóm xã hội với một linh hồn hoặc biểu tượng. Vật tổ thường là động vật hoặc thực vật, đôi khi là một đặc điểm hoặc vật thể tự nhiên. Các thành viên trong nhóm coi nó như tổ tiên, người bảo vệ hoặc người thân. Họ có thể bị cấm giết hoặc ăn thịt nó. Vật tổ đánh dấu bản sắc. Nó cho mọi người biết họ là ai và họ thuộc về ai.

Thuật ngữ này bắt nguồn từ từ Ojibwe odoodem, có nghĩa là nhóm thân tộc. Các nhà nhân chủng học thời kỳ đầu như James Frazer và Émile Durkheim coi thuyết vật tổ là một giai đoạn phổ quát của tôn giáo. Quan điểm đó hiện nay đã bị bác bỏ. Thuyết vật tổ không phải là một hệ thống duy nhất mà là nhiều hệ thống khác nhau, và nó xuất hiện trong các xã hội có cấu trúc rất khác biệt. Điểm chung của chúng là mối liên hệ mang tính biểu tượng giữa một nhóm xã hội và một loài tự nhiên. Vật tổ không chỉ là một linh vật. Nó là một cách để liên kết xã hội với tự nhiên.

Đặc điểm chung

• Một loài động vật, thực vật hoặc đồ vật cụ thể được dùng làm biểu tượng.
• Cấm giết hại hoặc ăn thịt vật tổ.
• Việc thuộc về gia tộc hoặc dòng dõi nào gắn liền với vật tổ.
• Các nghi lễ tôn vinh hoặc cầu khẩn linh vật.

Chủ nghĩa vật tổ vẫn tồn tại dưới những hình thức hiện đại. Các đội thể thao, động vật quốc gia và huy hiệu gia tộc đều mang dấu vết của cùng một logic đó.