Farklı maddeler farklı hızlarda ısınır. Su uzun süre kaynamaz. Metal ise çabuk ısınır. Bu fark, bir maddenin birim kütlesinin sıcaklığını bir derece yükseltmek için gereken ısı miktarı olan özgül ısı ile ifade edilir. Suyun özgül ısısı yüksektir, yaklaşık 4,18 joule/gram/derece Celsius'tur. Bakırın özgül ısısı düşüktür, yaklaşık 0,39 joule/gram/derece Celsius'tur. Bu nedenle bakır bir tencere, içindeki sudan daha hızlı ısınır.

Özgül ısı birçok alanda önemlidir. İklim biliminde, suyun yüksek özgül ısısı kıyı sıcaklıklarını dengeler. Okyanus ısıyı yavaşça emer ve salar, bu da kıyı iklimlerini iç kesimlere göre daha ılıman tutar. Mühendislikte, özgül ısı soğutma sistemleri ve ısı eşanjörlerinin tasarımında kullanılır. Yemek pişirmede, metal bir tavanın neden hızla ısındığını, içindeki yemeğin ise yavaş piştiğini açıklar. Özgül ısı, bir cismin tamamının sıcaklığını bir derece yükseltmek için gereken ısı miktarı olan ısı kapasitesiyle ilişkilidir. Isı kapasitesi kütleye bağlıdır. Özgül ısı ise bağlı değildir. Yoğun bir özelliktir, yani madde miktarına bağlı değildir.

Özgül ısı değerleri

• Tanım. Birim kütleyi bir derece yükseltmek için gereken ısı.
• Birimler. J/g°C veya J/kg·K.
• Su. 4,18 J/g°C, yüksek.
• Bakır. 0,39 J/g°C, düşük.
• Uygulamalar. İklim, mühendislik, yemek pişirme.

Özgül ısı ile ısı kapasitesi aynı şey değildir. Özgül ısı birim kütle başına ölçülür. Isı kapasitesi ise tüm cisim için ölçülür.