Post-yapısalcılık, yapısalcılığı eleştiren ve anlamın istikrarsızlığını vurgulayan bir akımdır. Yapısalcılar, dilin istikrarlı bir temel yapısı olduğuna inanıyordu. Post-yapısalcılar ise buna katılmıyordu. Anlamın asla sabit olmadığını, bağlama göre değiştiğini, okuyucuya bağlı olduğunu, her zaman ertelendiğini ve nihai bir anlamı olmadığını savundular.

Hareket, 1960'lar ve 1970'lerde Fransa'da ortaya çıktı. Başlıca isimleri arasında Jacques Derrida, Michel Foucault ve Julia Kristeva yer almaktadır. Onlar, istikrarlı bir benlik, istikrarlı bir hakikat ve istikrarlı bir metin fikrine meydan okudular. Gücün bilgiyi şekillendirdiğini savundular. İkili karşıtlıkların istikrarsız olduğunu savundular. Yazarın anlam konusunda otorite olmadığını savundular.

Post-yapısalcı temalar

• Anlam istikrarsız ve ertelenmiş bir şeydir.
• Güç, bilgiyi ve söylemi şekillendirir.
• Benlik parçalanmış haldedir, birleşik değildir.
• İkili karşıtlıklar hiyerarşik ve istikrarsızdır.
• Yazar ölmüştür; anlamı okuyucu yaratır.

Post-yapısalcılık, edebiyat eleştirisi, felsefe, tarih ve kültür çalışmaları alanlarını etkilemiştir. Tartışmalıdır. Eleştirmenler, gerçeği ve nesnelliği reddettiğini söyler. Göreceli olduğunu söylerler. Anlaşılmaz olduğunu söylerler. Savunucuları ise özgürleştirici olduğunu söyler. Metinleri çoklu okumalara açar. Otoriteye meydan okur. Marjinalleştirilmişlere ses verir. Gizli varsayımları ortaya çıkarır. Post-yapısalcılık tek bir teori değildir. Bir yaklaşım ailesidir. Büyük anlatılara ve sabit anlamlara karşı bir şüphecilik paylaşır. Tanımlanması zordur. Bu da yerindedir. Sabit anlamı reddeden bir hareket, sabit bir tanıma direnir. Bir okuma biçimidir, bir doktrin değildir. Şunu sorar: Ne dışlanmıştır? Ne bastırılmıştır? Ne varsayılmıştır? Bu sorular hala sorulmaya değerdir.