Poststrukturalizm to ruch krytykujący strukturalizm i podkreślający niestabilność znaczenia. Strukturaliści uważali, że język ma stabilną, fundamentalną strukturę. Poststrukturaliści się z tym nie zgadzali. Argumentowali, że znaczenie nigdy nie jest stałe. Zmienia się wraz z kontekstem. Zależy od czytelnika. Jest zawsze odroczone. Nie ma znaczenia ostatecznego.

Ruch ten narodził się we Francji w latach 60. i 70. XX wieku. Do jego kluczowych postaci należą Jacques Derrida, Michel Foucault i Julia Kristeva. Kwestionowali oni ideę stabilnego „ja”, stabilnej prawdy i stabilnego tekstu. Argumentowali, że władza kształtuje wiedzę. Twierdzili, że opozycje binarne są niestabilne. Twierdzili, że autor nie jest autorytetem w kwestii znaczenia.

Tematy poststrukturalistyczne

• Znaczenie jest niestabilne i odroczone.
• Władza kształtuje wiedzę i dyskurs.
• Jaźń jest rozdrobniona, a nie zjednoczona.
• Opozycje binarne są hierarchiczne i niestabilne.
• Autor nie żyje; czytelnik tworzy znaczenie.

Poststrukturalizm wpłynął na krytykę literacką, filozofię, historię i kulturoznawstwo. Jest kontrowersyjny. Krytycy twierdzą, że neguje prawdę i obiektywizm. Mówią, że jest relatywistyczny. Mówią, że jest niejasny. Obrońcy twierdzą, że jest wyzwalający. Otwiera teksty na wielorakie odczytania. Kwestionuje autorytety. Oddaje głos marginalizowanym. Ujawnia ukryte założenia. Poststrukturalizm nie jest pojedynczą teorią. To rodzina podejść. Łączy go podejrzliwość wobec wielkich narracji i sztywnych znaczeń. Trudno go zdefiniować. I słusznie. Ruch, który neguje sztywny sens, opiera się sztywnej definicji. To sposób odczytania, a nie doktryna. Pyta: co jest wykluczone? Co jest tłumione? Co jest zakładane? Te pytania wciąż warto zadać.