Bir karakter uzun uzun konuşurken diğerleri dinler veya seyirciler kulak misafiri olur. Monolog, bu uzun konuşmaya verilen isimdir. Tiyatroda iç düşünceleri ortaya çıkarabilir, olay örgüsünü ilerletebilir veya retorik beceriyi sergileyebilir. Soliloquy'den farklı olarak, monolog genellikle sahnedeki diğer karakterlere hitap eder, ancak bu ayrım her zaman kesin değildir.

Etkili monologlar, bilgiyi karakterle dengeler. Konuşma, bu kişinin bu özel koşullar altında söyleyeceği bir şeye benzemelidir. Uzun süren saf açıklama bölümleri yapay gelebilir; en iyi monologlar çatışmadan, arzudan veya ikna etme ihtiyacından doğar. Film ve televizyonda kamera yakın çekim yaparak monologu samimi bir ifşa anına dönüştürebilir.

Oyuncular, iyi yazılmış monologları, oyunculuk yelpazelerini ve derinliklerini sergileme fırsatı olarak görürler. Yazarlar ise bunları tempoyu yavaşlatmak, psikolojik içgörüyü derinleştirmek veya tematik bir ifadeyi güçlü bir şekilde iletmek için kullanırlar. İster resmi ister sohbet tarzında olsun, monolog tek bir sesi dikkat merkezine yerleştirir ve izleyiciden düşünce ve duygu akışını takip etmesini ister.