Jedna postać mówi długo, podczas gdy inni słuchają lub gdy publiczność podsłuchuje. Monolog to taka rozciągnięta mowa. W dramacie może on ujawniać wewnętrzne myśli, rozwijać fabułę lub pokazywać umiejętności retoryczne. W przeciwieństwie do monologu, monolog jest zazwyczaj adresowany do innych postaci na scenie, choć rozróżnienie to nie zawsze jest sztywne.

Skuteczne monologi równoważą informacje z charakterem. Mowa musi brzmieć jak coś, co dana osoba powiedziałaby w danych okolicznościach. Długie fragmenty czystej ekspozycji mogą wydawać się sztuczne; najlepsze monologi rodzą się z konfliktu, pragnienia lub potrzeby przekonywania. W filmie i telewizji kamera może zbliżyć się, zmieniając monolog w intymny moment objawienia.

Aktorzy cenią dobrze napisane monologi jako okazję do zaprezentowania zakresu i głębi. Pisarze wykorzystują je, aby zwolnić tempo, pogłębić psychologiczną refleksję lub przekazać przesłanie z mocą. Niezależnie od tego, czy monolog ma charakter formalny, czy konwersacyjny, stawia pojedynczy głos w centrum uwagi i zachęca publiczność do podążania za jego tokiem myślenia i uczuć.