Kosmiczne mikrofalowe promieniowanie tła, czyli CMB, to najstarsze światło we Wszechświecie. Zostało wyemitowane około 380 000 lat po Wielkim Wybuchu, kiedy wszechświat ochłodził się na tyle, że elektrony i protony połączyły się w neutralny wodór. Wcześniej światło nie mogło swobodnie się przemieszczać. Później już tak. Światło to przemieszcza się od tamtej pory, rozciągnięte przez rozszerzanie się wszechświata do fal mikrofalowych.

Promieniowanie mikrofalowe (CMB) jest niezwykle jednorodne. Jego temperatura wynosi 2,725 kelwina, z drobnymi fluktuacjami rzędu kilku części na sto tysięcy. Te fluktuacje są zalążkiem wszystkiego, co widzimy dzisiaj: galaktyk, gromad i supergromad. Oznaczają one obszary o nieco większej gęstości niż przeciętnie, gdzie grawitacja ostatecznie ściągnęła materię.

Promieniowanie mikrofalowe (CMB) zostało odkryte przypadkowo w 1964 roku. Arno Penzias i Robert Wilson próbowali zredukować szum w antenie radiowej i odkryli stały sygnał dochodzący ze wszystkich kierunków. Znaleźli poświatę Wielkiego Wybuchu. Odkrycie to przyniosło im Nagrodę Nobla.

Satelity takie jak COBE, WMAP i Planck zmapowały CMB z niezwykłą szczegółowością. Ich dane precyzyjnie określają wiek, skład i geometrię Wszechświata. To najważniejsza obserwacja we współczesnej kosmologii.