Een relatief samenhangend geheel van overtuigingen over hoe de samenleving georganiseerd zou moeten zijn en welke rol de overheid daarin zou moeten spelen, is een ideologie. Ideologieën vereenvoudigen complexe realiteiten, motiveren aanhangers en rechtvaardigen politieke programma's.

Belangrijke moderne ideologieën zijn onder andere liberalisme, conservatisme, socialisme en nationalisme, elk met interne varianten. Ideologieën bieden antwoorden op vragen over gelijkheid, gezag, eigendom en identiteit. Ze beïnvloeden partijprogramma's, mediaberichten en individuele stemkeuzes. Een starre ideologie kan aanhangers blind maken voor feiten; de afwezigheid van ideologie kan de politiek reduceren tot louter transactioneel onderhandelen.

Intellectuelen ontwikkelen ideologieën; partijen en bewegingen brengen ze in de praktijk. Ideologieën passen zich in de loop der tijd aan nieuwe economische en sociale omstandigheden aan, terwijl ze tegelijkertijd een continuïteit met hun grondbeginselen claimen. Het in kaart brengen van het ideologische landschap helpt zowel conflicten als de mogelijkheid tot compromissen over politieke scheidslijnen heen te verklaren.

• Een samenhangend systeem van politieke overtuigingen
• Geeft richting aan beleidsvoorkeuren en identiteiten.
• De belangrijkste stromingen zijn liberaal, conservatief en socialistisch.
• Vereenvoudigt de werkelijkheid en mobiliseert aanhangers.