Een onbetrouwbare verteller is een verteller wiens geloofwaardigheid in het geding is. Hij of zij kan liegen, dingen vergeten, verkeerd begrijpen of opzettelijk bedriegen. De lezer kan zijn of haar woorden niet zomaar voor waar aannemen. Het verhaal dat hij of zij vertelt, is niet het verhaal dat werkelijk is gebeurd.

De term werd in 1961 bedacht door Wayne Booth, maar het literaire middel is ouder. In Poe's "The Tell-Tale Heart" beschrijft een verteller een moord en beweert hij dat hij geestelijk gezond is. Nabokovs "Lolita" wordt verteld door een pedofiel die zichzelf probeert te rechtvaardigen. In "Fight Club" kent de verteller zijn eigen identiteit niet. De onbetrouwbare verteller dwingt de lezer tot actief lezen. Je moet op zoek naar aanwijzingen, tegenstrijdigheden en hiaten. Soms is de verteller onbetrouwbaar omdat het een kind is dat niet begrijpt wat het ziet. Soms is het een psychische aandoening. Soms liegt het gewoon. Het effect kan verontrustend zijn. Het zet je aan het denken over alles, inclusief je eigen oordeel.

Soorten

• Opzettelijke leugenaar
• Kind dat het verkeerd begrijpt
• Geestelijk ziek of verward
• Vooringenomen of zelfbedriegend