Mortel verbindt bakstenen, stenen of blokken in metselwerk. Het is een pasta van cement, zand en water. Na verloop van tijd hardt het uit, waardoor de stenen stevig op hun plaats blijven en kieren worden gedicht. Mortel is niet alleen lijm. Het vangt ook kleine bewegingen op, verdeelt de belasting en laat de muur ademen. Te harde mortel kan de bakstenen doen barsten. Te zachte mortel kan afbrokkelen. De juiste samenstelling hangt af van de gebruikte materialen en de omstandigheden waaraan de muur wordt blootgesteld.

Mortel is verkrijgbaar in verschillende soorten. Type N is een algemene mortel voor bovengrondse muren. Type S is sterker en wordt gebruikt voor dragende muren en ondergrondse constructies. Type O is zwakker en wordt gebruikt voor restauratiewerkzaamheden aan historische panden, waar flexibiliteit belangrijk is. Type M is de sterkste en wordt gebruikt voor keermuren en funderingen. Kalkmortel, die vóór de komst van Portlandcement veel voorkwam, is zachter en poreuzer. Daarom hebben oude gebouwen vaak reparaties met kalkmortel nodig. De mortel moet passen bij het metselwerk. Een harde mortel in een zachte bakstenen muur zal de bakstenen beschadigen.

Het mengen van mortel vereist zorgvuldigheid. Het zand moet schoon en goed gesorteerd zijn. Het water moet schoon zijn. De verhoudingen moeten nauwkeurig worden afgemeten. Te veel water verzwakt de mortel. Te weinig water maakt hem onwerkbaar. De mortel moet binnen enkele uren na het mengen worden gebruikt. Hij mag niet opnieuw met water worden verdund zodra hij begint uit te harden. Een metselaar gebruikt een troffel en een spatel om de mortel te verspreiden. De voeg wordt afgewerkt met een voegspatel om de mortel aan te stampen en het oppervlak vorm te geven. De mortelvoeg is de zichtbare lijn in een gemetselde muur. Het is tevens de structurele verbinding. Hij moet perfect zijn.