Prijzen op een markt stabiliseren zich doorgaans op het punt waar de hoeveelheid die verkopers bereid zijn aan te bieden gelijk is aan de hoeveelheid die kopers bereid zijn af te nemen. Vraag en aanbod vormen het raamwerk dat deze relatie beschrijft. De vraagcurve loopt naar beneden: bij hogere prijzen willen kopers minder. De aanbodcurve loopt naar boven: bij hogere prijzen bieden verkopers meer aan. Het snijpunt van de vraag- en aanbodcurve is de evenwichtsprijs en -hoeveelheid.

Verschuivingen in een van beide curves veranderen het evenwicht. Een toename van de vraag (bijvoorbeeld door stijgende inkomens of veranderende voorkeuren) verhoogt zowel de prijs als de hoeveelheid. Een toename van het aanbod (door lagere kosten of nieuwe producenten) verlaagt de prijs en verhoogt de hoeveelheid. Het model is eenvoudig maar krachtig voor het begrijpen van een breed scala aan marktuitkomsten.

Echte markten kennen wrijvingen, regelgeving en onvolledige informatie die in het basismodel buiten beschouwing worden gelaten. Toch blijft de logica van vraag en aanbod het uitgangspunt voor het analyseren van de oorzaken van prijsstijgingen en -dalingen en de reactie van markten op schokken. Het is een van de meest fundamentele instrumenten in de economie en in de praktische bedrijfsvoering.