Warunkowanie instrumentalne to uczenie się, w którym zachowanie jest wzmacniane lub osłabiane przez swoje konsekwencje. Działania, po których następuje wzmocnienie, stają się bardziej prawdopodobne; działania, po których następuje kara, stają się mniej prawdopodobne.

Podejście to zostało systematycznie opracowane przez B.F. Skinnera, w oparciu o prawo efektu Thorndike'a. Wzmocnienie może być pozytywne (dodanie bodźca pożądanego) lub negatywne (usunięcie bodźca awersyjnego). Kara może polegać na dodaniu bodźca awersyjnego lub usunięciu bodźca pożądanego. Harmonogramy wzmocnień – ciągłe lub przerywane, stałe lub zmienne, proporcjonalne lub interwałowe – silnie wpływają na tempo i trwałość zachowania.

Zasady instrumentalne wyjaśniają szeroki zakres zachowań ludzi i zwierząt, od prostych nawyków po złożone umiejętności. Są one stosowane w edukacji, terapii behawioralnej, tresurze zwierząt i zarządzaniu organizacją. W przeciwieństwie do warunkowania klasycznego, które łączy dwa bodźce, warunkowanie instrumentalne łączy własne działania organizmu z rezultatami, jakie te działania generują.

Zachowanie, które działa, jest powtarzane. Zachowanie, które nie działa, zanika. To jest sedno warunkowania instrumentalnego.