Stratygrafia to badanie warstw skalnych i glebowych w celu ustalenia datowania względnego. Podstawowa zasada jest prosta: w niezakłóconej sekwencji warstwy niższe są starsze niż warstwy wyższe. Archeolodzy wykorzystują to do określenia kolejności osadnictwa na danym stanowisku. Jeśli dany styl ceramiki pojawia się w warstwie niższej niż inny styl, to pierwszy jest starszy. To rozumowanie, zwane prawem superpozycji, zostało sformułowane przez Nicolasa Steno w XVII wieku.

Prawdziwe stanowiska rzadko pozostają nienaruszone. Gryzonie ryją nory. Korzenie przebijają się przez nie. Powodzie powodują erozję. Późniejsze jamy wcinają się w wcześniejsze warstwy. Archeolodzy rejestrują dokładne położenie każdego znaleziska i rysują diagramy przekrojów, pokazujące warstwy w profilu. Wypatrują również intruzji, czyli obiektów, które przemieściły się z pierwotnego miejsca. Moneta znaleziona w głębokiej warstwie jest podejrzana, dopóki nie zostanie udowodnione inaczej. Datowanie krzyżowe z innymi stanowiskami i metody absolutne, takie jak radiowęgiel, pomagają potwierdzić sekwencje.

Kluczowe zasady

• Superpozycja: niższe warstwy są starsze.
• Oryginalna poziomość: warstwy na początku są płaskie.
• Cross-cuting: funkcja, która przecina inną, występującą później.
• Powiązanie: obiekty na tej samej warstwie są w przybliżeniu współczesne.

Stratygrafia nadaje archeologii głębię czasową. Bez niej artefakty unosiłyby się w powietrzu, pozbawione kontekstu.