Een komiek vertelt een grap. Twitter ontploft. Sponsors trekken hun advertenties terug. De komiek verliest een tournee. Dat is cancelcultuur: de praktijk waarbij de steun voor een publiek figuur wordt ingetrokken nadat diegene iets aanstootgevends heeft gedaan. De term is omstreden. Sommigen zien het als verantwoording. Anderen zien het als volksjustitie. Het debat is fel.

Het fenomeen is niet nieuw. Boycotten hebben een lange geschiedenis. De busboycot in Montgomery in 1955 was een vorm van cancelcultuur. Het verschil zit hem in de snelheid en de schaal. Sociale media stellen miljoenen mensen in staat om binnen enkele uren actie te ondernemen. Een enkele tweet kan een carrière beëindigen. Een hashtag kan een beweging op gang brengen. De macht is reëel. En de tegenreactie ook.

Argumenten voor en tegen

• For: stelt machtige mensen ter verantwoording en geeft gemarginaliseerde groepen een stem.
• Against: gebrek aan behoorlijke rechtsgang, onevenredig zware straffen voor fouten, beknot de vrijheid van meningsuiting.
• Nuance: context is belangrijk. Een grap is geen misdaad. Een patroon van misbruik wel.

Cancelcultuur is niet één ding. Het is een label voor een reeks gedragingen. Sommige zijn gerechtvaardigd. Andere niet. De term zelf is een wapen. Iets 'cancelcultuur' noemen kan een manier zijn om legitieme kritiek af te wimpelen. Het 'verantwoordelijkheid' noemen kan een manier zijn om een ​​massale aanval te rechtvaardigen. De waarheid ligt meestal ergens in het midden. En dat midden is complex.