Een chirurgische robot assisteert chirurgen bij precieze operaties. De chirurg bestuurt de robot vanaf een console. De robot houdt instrumenten en camera's in het lichaam van de patiënt. Hij vertaalt de handbewegingen van de chirurg naar kleinere, stabielere bewegingen. De robot opereert niet zelfstandig, maar vult de menselijke vaardigheden aan.

Het da Vinci-chirurgiesysteem, geïntroduceerd in 2000, is de meest gebruikte chirurgische robot. Het heeft vier armen: één voor de camera en drie voor de instrumenten. De chirurg ziet een vergroot 3D-beeld en bestuurt de armen met joysticks. Het systeem filtert handtrillingen weg en schaalt bewegingen. Een handbeweging van 1 centimeter kan bijvoorbeeld een instrumentbeweging van 1 millimeter worden. Deze precisie maakt kleinere incisies, minder bloedverlies en een sneller herstel mogelijk.

Voordelen van chirurgische robots

• Precisie: nauwkeurige, trillingsvrije beweging.
• Visualisatie: vergrote 3D-weergave.
• Handigheid: instrumenten met meer bewegingsvrijheid dan de menselijke hand.
• Ergonomie: de chirurg zit comfortabel.
• Teleoperatie: de chirurg kan zich op afstand van de patiënt bevinden.

Chirurgische robots zijn duur. Een da Vinci-systeem kost meer dan een miljoen dollar, exclusief instrumenten en onderhoud. Dat beperkt de toepassing tot grote ziekenhuizen. Kleinere, goedkopere systemen komen op de markt voor specifieke ingrepen zoals knievervanging en wervelkolomchirurgie. De resultaten zijn wisselend. Sommige studies tonen betere resultaten bij complexe ingrepen. Andere studies tonen geen verschil ten opzichte van traditionele chirurgie. De robot is een hulpmiddel. De vaardigheid van de chirurg blijft bepalend voor het resultaat. Chirurgische robots zijn niet autonoom. Het zijn de meest geavanceerde teleoperatierobots die routinematig in de klinische praktijk worden gebruikt.