De ziel is de immateriële essentie van een persoon. In veel culturen is het het deel dat denkt, voelt, kiest en, volgens de meeste religieuze opvattingen, de dood van het lichaam overleeft.

De Griekse filosofie heeft de westerse traditie haar klassieke vocabulaire verschaft. Plato beschouwde de ziel als onsterfelijk en pre-existent, tijdelijk gehuisvest in een lichaam. Aristoteles zag haar als de vorm van het levende lichaam, onlosmakelijk daarmee verbonden in dit leven. De Bijbelse taal is minder dualistisch; het Hebreeuwse nephesh en het Griekse psyche betekenen vaak de hele levende persoon in plaats van een afzonderlijke entiteit. Toch spreken beide Testamenten over een leven dat voortduurt na de dood, en de christelijke theologie heeft uiteindelijk de Bijbelse hoop met filosofische categorieën verenigd.

In het hindoeïstische en boeddhistische gedachtegoed is het parallelle concept atman, ofwel het continuüm van bewustzijn dat zich door wedergeboorten heen ontwikkelt. Sommige moderne materialisten ontkennen de ziel volledig en reduceren de geest tot hersenfuncties. Anderen verdedigen een niet-reductionistische visie waarin bewustzijn niet volledig verklaard kan worden door fysieke processen alleen.

Ongeacht de metafysische status, het woord benoemt nog steeds de diepere dimensie van het menselijk leven – het zelf dat verloren of gevonden kan worden, bezwaard of bevrijd. Wanneer iemand spreekt over een ziel in angst of een ziel in vrede, behoudt de taal een diepe betekenis.