Een verstandelijke beperking is een aandoening die wordt gekenmerkt door aanzienlijke beperkingen in het intellectueel functioneren en het aanpassingsvermogen, die ontstaan ​​vóór de leeftijd van 18 jaar. Een intelligentiescore van ongeveer 70 of lager is een gangbare maatstaf, maar voor de diagnose is ook een beperking in alledaagse vaardigheden zoals communicatie, zelfverzorging en sociale participatie vereist.

De oorzaken zijn divers. Genetische aandoeningen zoals het syndroom van Down en het fragiele X-syndroom, blootstelling aan gifstoffen of infecties tijdens de zwangerschap, complicaties bij de geboorte en ernstige deprivatie in de vroege jeugd kunnen allemaal een verstandelijke beperking veroorzaken. In veel gevallen wordt geen eenduidige oorzaak gevonden. De mate van beperking varieert van mild – waarbij zelfstandig wonen met ondersteuning vaak mogelijk is – tot ernstig, waardoor continue zorg nodig is.

Vroege interventie, speciaal onderwijs en ondersteuning vanuit de gemeenschap verbeteren de resultaten. De focus van de moderne praktijk ligt op het maximaliseren van adaptief functioneren en inclusie, in plaats van alleen op het IQ-cijfer. Juridische en onderwijskundige definities zijn in de loop der tijd veranderd, als weerspiegeling van zowel wetenschappelijk inzicht als veranderende maatschappelijke waarden.

Een verstandelijke beperking is een ontwikkelingsstoornis die de verwerving van cognitieve en praktische vaardigheden beïnvloedt. Ondersteuning en kansen bepalen in hoeverre iemands potentieel volledig tot uiting komt.