De hippocampus is een gebogen structuur in de mediale temporale kwab die essentieel is voor de vorming van nieuwe, expliciete herinneringen. Zonder de hippocampus verdwijnt het verleden, dat verder reikt dan een paar minuten geleden, grotendeels.

De beroemde patiënt HM, bij wie de hippocampus operatief werd verwijderd om epilepsie onder controle te houden, behield oude herinneringen en het vermogen om nieuwe motorische vaardigheden aan te leren, maar kon geen nieuwe, blijvende herinneringen aan feiten of gebeurtenissen vormen. Deze dissociatie toonde aan dat de hippocampus cruciaal is voor het declaratieve geheugen, terwijl andere geheugensystemen intact bleven. De structuur is ook betrokken bij ruimtelijke navigatie; plaatscellen erin vuren wanneer een dier zich op bepaalde locaties bevindt, wat bijdraagt ​​aan de cognitieve kaart.

De hippocampus is kwetsbaar voor stress, hypoxie en de vroege stadia van de ziekte van Alzheimer. De neuronen in de hippocampus zijn nog steeds in staat tot beperkte neurogenese bij volwassenen, een bevinding die veel onderzoek heeft gegenereerd. Geheugenconsolidatie lijkt gepaard te gaan met een geleidelijke overdracht van afhankelijkheid van de hippocampus naar neocorticale netwerken, waardoor oudere herinneringen hippocampusbeschadiging kunnen overleven.

Nieuwe gebeurtenissen en feiten passeren de hippocampus op weg naar hun permanente opslag. Wanneer die toegangspoort beschadigd raakt, wordt de voortdurende registratie van het leven onderbroken.