Chứng ngủ rũ là một rối loạn giấc ngủ đặc trưng bởi tình trạng buồn ngủ quá mức vào ban ngày và các cơn ngủ đột ngột, không thể kiểm soát. Người mắc chứng này có thể ngủ gật vào những thời điểm không thích hợp—trong khi trò chuyện, khi lái xe hoặc giữa chừng một hoạt động nào đó.

Nhiều người cũng trải qua chứng mất trương lực cơ đột ngột (cataplexy), một hiện tượng gây mất trương lực cơ do cảm xúc mạnh, và một số người bị tê liệt khi ngủ hoặc ảo giác sống động khi sắp chìm vào giấc ngủ. Rối loạn này có liên quan đến sự mất đi các tế bào thần kinh ở vùng dưới đồi sản sinh ra chất dẫn truyền thần kinh hypocretin (orexin), giúp duy trì trạng thái tỉnh táo. Bệnh thường khởi phát ở tuổi thiếu niên hoặc thanh niên.

Chẩn đoán dựa trên tiền sử giấc ngủ, đo đa ký giấc ngủ qua đêm và xét nghiệm thời gian tiềm ẩn giấc ngủ đa lần để đo tốc độ người bệnh đi vào giấc ngủ REM trong các giấc ngủ ngắn ban ngày. Điều trị bao gồm thuốc kích thích để tăng cường sự tỉnh táo, thuốc giảm chứng mất trương lực cơ và các chiến lược hành vi như ngủ trưa theo lịch trình. Chứng ngủ rũ là bệnh suốt đời, tuy nhiên các triệu chứng thường có thể được kiểm soát đủ để người bệnh vẫn có thể làm việc và tham gia các hoạt động xã hội.

Khi ranh giới giữa trạng thái tỉnh táo và ngủ trở nên không ổn định, chứng ngủ rũ là biểu hiện lâm sàng của sự không ổn định đó.