Narcolepsie is een slaapstoornis die wordt gekenmerkt door extreme slaperigheid overdag en plotselinge, oncontroleerbare slaapaanvallen. Mensen met deze aandoening kunnen op ongepaste momenten in slaap vallen – tijdens een gesprek, in de auto of midden in een activiteit.

Veel patiënten ervaren ook cataplexie, een plotseling verlies van spierspanning dat wordt veroorzaakt door sterke emoties, en sommigen hebben slaapverlamming of levendige hypnagogische hallucinaties aan de rand van de slaap. De aandoening is gekoppeld aan het verlies van neuronen in de hypothalamus die de neurotransmitter hypocretine (orexine) produceren, die helpt om wakker te blijven. De aandoening begint meestal in de adolescentie of jonge volwassenheid.

De diagnose wordt gesteld op basis van de slaapgeschiedenis, polysomnografie gedurende de nacht en een multiple sleep latency test, die meet hoe snel iemand tijdens dutjes overdag in de REM-slaapfase terechtkomt. De behandeling omvat stimulerende medicatie om de alertheid te bevorderen, medicijnen die cataplexie verminderen en gedragsstrategieën zoals geplande dutjes. Narcolepsie is een chronische aandoening, maar de symptomen kunnen vaak voldoende onder controle worden gehouden om werk en sociale activiteiten mogelijk te maken.

Wanneer de grens tussen wakker zijn en slapen instabiel wordt, is narcolepsie de klinische uiting van die instabiliteit.