Karıştırıcı değişken, bağımsız değişkenle birlikte değişen ve kendisi de bağımlı değişken üzerinde gözlemlenen etkiyi üretebilen dışsal bir faktördür. Karıştırıcı bir faktör mevcut olduğunda, deneyci sonucun neden kaynaklandığından emin olamaz.

Diyelim ki bir çalışma, yeni bir öğretim yöntemini eski bir yöntemle karşılaştırıyor ve yeni yöntem grubunda daha iyi test sonuçları buluyor. Eğer yeni yöntem grubunda daha fazla başarılı öğrenci varsa, önceki yetenek bir karıştırıcı faktör olabilir. İyileşme, yöntemden, öğrencilerden veya her ikisinden de kaynaklanıyor olabilir. İyi bir deney tasarımı, rastgele atama, koşulları sabit tutma veya potansiyel karıştırıcı faktörleri ölçme ve istatistiksel olarak kontrol etme yoluyla karıştırıcı faktörleri önler.

Rastgele atamanın mümkün olmadığı korelasyonel ve yarı deneysel araştırmalarda karıştırıcı faktörler özellikle tehlikelidir. Yaş, sosyoekonomik durum ve motivasyon, gelişimsel ve eğitimsel çalışmalarda sıklıkla karıştırıcı faktörler olarak rol oynar. Bunları belirlemek hem metodolojik dikkat hem de alan hakkında kapsamlı bilgi gerektirir.

Bir bulgunun güvenilirliği, onu ortaya koyan tasarımın güvenilirliğiyle doğru orantılıdır. Kontrolsüz karıştırıcı faktörler, nedensel yorumlamayı belirsiz bırakır.