Halucynogeny to substancje, które zakłócają percepcję, myślenie i nastrój, często wywołując doznania sensoryczne, którym nie towarzyszy żaden bodziec zewnętrzny. Mogą one zmieniać poczucie czasu, siebie i rzeczywistości.

Klasyczne halucynogeny, takie jak LSD, psylocybina i meskalina, działają przede wszystkim jako agoniści określonych receptorów serotoninowych. Efekty obejmują żywe obrazy wizualne, intensywne kolory, synestezyjne połączenie zmysłów oraz głębokie zmiany w perspektywie emocjonalnej i filozoficznej. Narkotyki dysocjacyjne, takie jak PCP i ketamina, oddziałują na układ glutaminianergiczny i mogą wywoływać uczucie oderwania od ciała. Konopie indyjskie znajdują się w kategorii granicznej; w wyższych dawkach mogą wywoływać łagodne efekty halucynogenne.

Doznania są bardzo zmienne i zależą od dawki, nastawienia i otoczenia. Do działań niepożądanych należą lęk, paranoja i, rzadko, długotrwałe stany psychotyczne. Niektóre halucynogeny są badane klinicznie pod kątem depresji, lęku i uzależnienia, zgodnie ze starannie kontrolowanymi protokołami. Używanie ich w celach rekreacyjnych wiąże się z ryzykiem prawnym i psychologicznym, które różni się w zależności od substancji i indywidualnej podatności.

Halucynogeny tymczasowo zmieniają relację między mózgiem a tworzonym przez niego światem.