Hallucinogenen zijn drugs die de waarneming, het denken en de stemming vervormen en vaak zintuiglijke ervaringen veroorzaken die geen overeenkomstige externe prikkel hebben. Ze kunnen het tijdsbesef, het zelfbeeld en de realiteit veranderen.

Klassieke hallucinogenen zoals LSD, psilocybine en mescaline werken voornamelijk als agonisten op bepaalde serotoninereceptoren. De effecten omvatten levendige visuele beelden, intensere kleuren, een synesthesie-achtige vermenging van zintuigen en ingrijpende veranderingen in emotioneel en filosofisch perspectief. Dissociatieve middelen zoals PCP en ketamine werken in op glutamaatsystemen en kunnen een gevoel van loskoppeling van het lichaam veroorzaken. Cannabis bevindt zich in een grensgeval; bij hogere doses kan het milde hallucinogene effecten teweegbrengen.

De ervaringen variëren sterk en zijn afhankelijk van de dosis, de omstandigheden en de situatie. Bijwerkingen zijn onder andere angst, paranoia en, zelden, langdurige psychotische toestanden. Sommige hallucinogenen worden klinisch onderzocht op hun werking tegen depressie, angst en verslaving, met zorgvuldig gecontroleerde protocollen. Recreatief gebruik brengt juridische en psychologische risico's met zich mee die verschillen per stof en individuele kwetsbaarheid.

Hallucinogenen herschrijven tijdelijk de relatie tussen de hersenen en de wereld die ze construeren.