Monolog dramatyczny to utwór poetycki, w którym pojedynczy mówca zwraca się do milczącego słuchacza, ujawniając przy okazji postać i sytuację. Mówca nie jest poetą, lecz wymyśloną postacią.

Robert Browning dopracował tę formę w wierszach takich jak „Moja ostatnia księżna” i „Biskup rozkazuje pogrzebać”. Książę Ferrary, pokazując portret, nieumyślnie ujawnia swoją zazdrość i prawdopodobne morderstwo byłej żony. Czytelnik składa prawdę w całość z tego, co mówi mówca, i z tego, czego sam nie dostrzega. Domyślne reakcje milczącego słuchacza dodatkowo kształtują dramat.

Monologi dramatyczne łączą intensywność liryki z dramaturgią. Zachęcają do analizy psychologicznej i często obnażają samooszukiwanie się, próżność lub moralną ślepotę. Współcześni poeci nadal adaptują tę formę do szerokiego spektrum głosów i sytuacji. Kluczowym wymogiem pozostaje wyrazisty mówca, którego słowa działają bardziej, niż zamierzał.

Pojedynczy głos wypowiadający się w określonej sytuacji i w trakcie mówienia odkrywający więcej, niż zamierza – to właśnie jest monolog dramatyczny.